Romantiek

Romantiek

We leven in twee werelden. Wereld Nummer Eén: de directe wereld. Dat is de wereld van het onmiddellijke, de aai, de blik, 't wang-tegen-wang. En ook de lel en de doodschop. Nummer Twee: de gemediatiseerde wereld, die tot ons komt via beeldscherm, luidspreker, bedrukt papier. Die eerste is de ware wereld. De tweede is de gelogen wereld.

Het is een stokpaardje van me om dat onderscheid haarscherp in de gaten te houden. Dat is vooral nodig vanwege het bedrog dat ons overweldigt in Wereld Nummer Twee. Je hoeft maar op kleinigheden te letten om het te beseffen.

Het Corus-schaaktoernooi is weer aan de gang in Wijk aan Zee. Een aantal jaren lang heb ik meegedaan met de onderknuppels, de vierkampers, in de grote immens gezellige zaal van De Mondriaan. Kreunend, zuchtend boven het bord, om er het beste van te maken. Af en toe opkijkend naar de reuzen, de grootmeesters op het podium.

Wat een geweldenaren, dit jaar. Ex-wereldkampioenen: Topalov en Kramnik. De huidige wereldkampioen: Anand. De beste ooit, Kasparov, loopt ook rond, schijnt het.

Ik lees er over in de Volkskrant. Een interview met de huidige wereldkampioen, die uit dat interview tevoorschijn komt als iemand die mijn stelling bevestigt: schakers, dat is goed volk. Boven het bijna paginagrote stuk staat een kop: 'Schaken is de romantiek voorbij'.

Ach ja, zo'n kop. Die wordt op de krant vlug vlug gemaakt, niet door degene die het artikel heeft geschreven. In een gering aantal woorden moet die snelle koppenmaker iets verzinnen om de aandacht trekken. Je moet, als lezer, vooral niet afgaan op wat daar staat.

Wat die romantiek betreft bijvoorbeeld hoef je maar naar een bladzijde elders in dezelfde Volkskrant te gaan en in de schaakrubriek van Ger Ligterink kun je dan een partij naspelen van Topalov en Kramnik. Wat een spanning, wisselende kansen, onverwachte wendingen. Feilbaarheid eeneens, die door slimme commentatoren achteraf wordt gesignaleerd. Als je dan weet dat Kramnik Topalov ergens aan de Kaspische Zee zijn wereldtitel ontfutselde in een beslissingspartij die een vluggertje was. Dat er verdenkingen werden geuit tegen Kramnik; hij zou te vaak naar de wc gaan en daar misschien wel stiekem een computertje raadplegen. Als dat allemaal bij elkaar geen romantiek is, dan weet ik het ook niet meer.

Heb ik een favoriet? Ja. Topalov. Hij speelt namelijk hoogromantisch schaak. Geniaal met hier en daar inbreuk op de perfectie. Zo speelde ooit Michail Tal. Overleden, Tal, maar voortlevend zelfs met de letters van zijn naam, heimelijk, in Topalov.

Zie hem zitten op de afbeelding, Topalov, geblinddoekt, met zijn rug naar de cracks tegen wie hij simultaan schaakt. Hij kan ermee het circus in, wanneer de tijgers er straks (terecht) uit zijn. Romantiek, de irrationale schoonheidsrevanche daar waar dorheid het leven bedreigt. Die apodictische kop in de Volkskrant kan ons tot waarschuwing zijn: blijf achterdochtig tegenover alles wat ze ons in Wereld Nummer Twee onder de neus duwen.