De knakenpaal

De knakenpaal

Op het Frederiksplein te Amsterdam, in het leuke parkje tegenover de Nederlandse Bank, staat een beeldhouwwerk dat ontworpen is door André Volten. In de volksmond heet het de knakenpaal. Officieel geldt het als Monument voor Anthony Winkler Prins. Ik kom er vaak langs, kijk er naar en ontkom dan vrijwel nooit aan gemengde gevoelens, die gevoed worden door mijn vooroordelen en door wat ik aan gegevens heb omtrent de ontwerper.

Door mijn geest woelt een worsteling tussen weerzin en welwillendheid. De weerzin spruit voort uit wat mijn ogen zien aan koele kaalheid. Het staal waarvan het beeld gemaakt is hard en meedogenloos, als het mes van de guillotine. De vorm is saai door de herhaling van de opgestapelde ronde schijven. Wat me vooral stoort is de afwezigheid van iets menselijks. Ik verlang van kunst dat ik ontroerd word.

Ik heb van bevriende kunstenaars gehoord dat de maker, André Volten, een beminnelijk, zachtmoedig mens was. Dat is één. Ten tweede is het beeld een eerbewijs aan Winkler Prins, een Nederlander die we dankbaar mogen zijn voor de vele weldaden die hij ons, zijn landgenoten, bewezen heeft.

Het beeld staat daar niet onvriendelijk te zijn. Het parkje is alleraardigst met zelfs een spuitende waterstraal bij een vijvertje. Dat verzacht de lelijkstrenge aanwezigheid van de Nederlandse Bank aan de overkant van de tramlijn.

Mijn sombere gedachten hebben er ook mee te maken dat ik dat plein nog heb meegemaakt voordat dat bankgebouw er werd neergezet. Er was toen een zogenaamde galerij waar allerlei leuke winkeltje op mensenmaat waren te vinden.

Maar ja, wat is architectonisch nog op mensenmaat vandaag de dag?