Max Euwe

Max Euwe

Wat zijn wij, jaren na zijn dood, nog verschuldigd aan Max Euwe? Dat wij kunnen genieten van partijen die hij heeft gespeeld. De mooiste momenten zijn de nutteloze. Daaronder vallen de momenten dat je tijd vindt om een grootmeesterlijke schaakpartij na te spelen. Vanmorgen nog eens kunnen naspelen hoe Euwe op 3 december 1935 in Zandvoort heel mooi won van Aljechin.

Won en wereldkampioen werd. Winnen of verliezen, ik geef er geen moer om. Heel mooi spelen, daar kunnen we van genieten en bewondering voor hebben, bij het naspelen.

Natuurlijk heeft Euwe zijn Amsterdamse plein gekregen, omdat hij ons nationale trots bezorgde, zoals elders Napoleon zijn praalgraf heeft gekregen omdat hij de gekantelde driekleur van zijn land heeft laten waaien in landen waar hij eigenlijk niets te zoeken had.

Het zij zo. Misschien gaat het ooit over, mal nationalisme. En het is op onschuldig gebied, zoals sport zou moeten zijn, wel ergens goed voor, want door dat wereldkampioenschap van Euwe indertijd heeft het schaken in ons land de aandacht gekregen die het volop verdient.

Die partij Euwe-Aljechin in Zandvoort 1935 wordt de Parel van Zandvoort genoemd vanwege zijn schoonheid. Het is een parel; hij flonkert met vele schitteringen, omdat de spelers zich van zet tot zet uitdagend, vindingrijk en onvervaard tonen. Van een vrijwel niet te evenaren intelligentie.

Euwe moest na luttele jaren, in een revanche-tweekamp de titel teruggeven aan Aljechin, die als schaker iets geniaals had. Als mens viel er wel wat op hem aan te merken - antisemitisch angehaucht. Had ongetwijfeld te maken met het milieu waaruit hij voortkwam. Wat is hij treurig aan zijn einde gekomen, Aljechin. Terwijl onze Euwe het toonbeeld was van een goed mens, die zijn talent verenigde met smetteloze toewijding, en daarvoor concreet de erkenning kreeg die hij verdiende.

Door de vergelijking van deze beide groten uit de schaakgeschiedenis - hun optreden, hun levensloop - zou je op de gedachte kunnen komen dat voor heel uitzonderlijke genialiteit ook een scheut verwerpelijks in de persoonlijkheid moet schuilen.

Om over na te denken.