Friedrich Engels

Friedrich Engels

Wie kan begrijpen wat er aan de hand is in de wereld? Over de niet-westerse wereld zal ik het maar helemaal niet hebben. De westerse wereld is al onbegrijpelijk genoeg. Er schijnt crisis te zijn en als je dat maar vaak genoeg herhaalt, dan is ie d'r ook. Wat te doen? Ik lees nu maar Engels, Friedrich dus.

Ik lees zijn 'Einfühhrungen in 'Das Kapital' von Marx'.
Want we moeten Marx er weer eens bijnemen om proberen te begrijpen hoe dat zit met de crisis, die er schijnt te wezen. En Friedrich, de beste vriend van Karl, helpt ons met uitleg, die niet overbodig is.

Over de crisis gesproken, die heeft met gigantische schulden te maken. Van de rijke landen. Wie dat begrijpt, mag het zeggen. Ik ben opgegroeid met de leerstelling dat je moet proberen geen schulden te maken. Bijvoorbeeld door niet boven je stand te leven.

Maar onze landen, de rijke landen in de wereld, hebben allemaal gigantische schulden en daar zitten ze nou mee.
En de media laten ons weten dat om de haverklap de markten nerveus zijn. Dat is wat we 'personificatie' noemen, in de literatuurwetenschap. Net of die markten bibberige ouwe mannetjes zijn die in hun zakken voelen of hun portemonnee nog wel op zijn plaats zit.

Hoe komen ze aan die schulden? Wordt er niet genoeg belasting betaald? Nee toch? Te veel uitgegeven, de laatste tijd? Dat zal het wel wezen. Maar er kan ook iets van beursspeculatie in het spel zijn, zegt me mijn boerenverstand. Want, al zijn onze landen dan arm, er zijn in diezelfde landen mensen die van armoede helemaal geen last hebben. De onrust zal toch wel iets te maken hebben met wat er bij de banken en de financiële beurzen is gebeurd en nog steeds maar blijft gebeuren.

Dus lees ik Marx, via Engels. En kijk eens aan wat ik bij hem vind, wanneer hij het heeft over de ontwikkeling van het kapitalisme in zijn tijd (eind 19e eeuw). Hij spreekt dan van 'das auf Grundlage des Leihkapitals sich aufbauende Kreditsystem mit seinen Hauptträgern, den Banken, und seiner Schwindelblüte, der Börse.'

Is het niet grandioos? Leenkapitaal. Krediet verlenen, naar kapitalistisch principe tegen zo hoog mogelijke rente, en daar nog rijker van worden dan je al was. Geld verdienen door geld te hebben. En de instrumenten van dit immorele gedrag: de banken en de beurzen.

Het proza is prozaïsch, maar er is ook poëzie. Zo'n woord als 'Schwindelblüte' bezorgt mij vervoering. Engels en Marx waren, denkers, doeners en ook dichters.

Dat brengt me ook bij Céline, die volkspoëzie bracht in de romanliteratuur, en die zijn tweede grote roman de titel gaf van 'Mort à crédit'. Er is altijd iets in de literatuur te vinden dat je later aanvoelt als profetisch.