Madame Bovary

Madame Bovary

Arme Monsieur Bovary, de heimelijke held van Flauberts roman. In de eenvoud van zijn liefhebbende ziel vertegenwoordigt hij de droom van elke man in relatie tot dat àndere wezen, de vrouw.

Wat is een vrouw voor een man? Een godin.

Hoe weet je dat je met een godin te maken hebt? Door tekens. Tekens die haar goddelijkheid verraden.

Lees de goede boeken uit de wereldliteratuur om een idee te krijgen over die tekens. Zelfs in een hoogsternstig boek als Kankerpaviljoen van Solzjenitsyn komen we aan de weet dat, wanneer hoofdpersoon Kostoglotow voor darmkanker wordt behandeld, hij zicht krijgt op de losse krulhaartjes in de nek van de vrouwelijke dokter die zich van zijn bed verwijdert en hij voelt: daar is een godin.

Flaubert reikt ons een veelvoud van zulke tekens aan in het Eerste Deel van zijn roman. Wanneer plattelandsdokter Charles Bovary zich op zijn paard heeft begeven naar de boerderij van een hereboer, Rouault, die zijn been heeft gebroken, wordt daar de deur voor hem geopend door een jonge vrouw, die de enige dochter van Rouault blijkt te zijn. Zij draagt 'een blauwe merinosjapon met drie volants'. Om zich een voorstelling te kunnen maken hoe dat er uit ziet, moeten we even naar Google.

Charles gaat het been van Rouault spalken. Hij laat hij een lat brengen, die hij schuurt met een glasscherf. 'Onderwijl scheurde het dienstmeisje lakens tot windsels, en juffrouw Emma wilde kussentjes gaan naaien. Omdat zij lang moest zoeken naar haar naaldenkoker, verloor haar vader zijn geduld. Ze zei niets terug, maar onde het naaien prikte zij zich in haar vingers, bracht ze naar haar mond en zoog erop.'

Is het niet geweldig, omdat zó te beschrijven? Onze lezersfantasie leert het ons: er vindt in het wezen van Charles Bovary op dat moment een aardbeving plaats, een surprise du désir.

En dan komt het eerste van een serie kenmerken van Emma's goddelijke status in de ogen van Charles.

'Charles verbaasde zich over de blankheid van haar nagels: glanzend, met gladde randen, reiner dan ivoor en amandelvormig geknipt.'

Hij ziet wel dat die handenverder niet echt mooi zijn. Maar er is zoveel meer.

'Echt mooi aan haar waren haar ogen; hoewel bruin van kleur, leken ze zwart door de wimpers, en ze keek onbevangen, met een vrijmoedige maar argeloze blik.'

Ach Charles, Charles. Juist die onbevangenheid en die argeloosheid zullen voor hààr, Emma, tot haar noodlottige einde leiden.

Op de afbeelding: Isabelle Huppert, zoals zij Madame Bovary incarneerde in een film naar het boek.