Lijden

Lijden

De Russen vormen een groot volk. Afgezien van de historische realiteit dat ze een reusachtige bijdrage hebben geleverd aan onze bevrijding van de nazi-Duitsers, nemen ze een bewonderenswaardige plaats in op de gebieden van literatuur, muziek, dans. Uit hun midden zijn reuzen en reuzinnen voortgekomen.

Menselijk lijden krijgt veel aandacht in hun literatuur en kunst. Het trof me opnieuw toen ik in het Musée d'Orsay een overzicht van Russische schilderkunst zag.

Tegen het einde van de negentiende eeuw ontstaat er in die schilderkunst een Russisch realisme dat zich richt op het eigene, het onmiddellijk nabije. Kunst die niet achter westelijke voorbeelden aanholt, zoals de door Dostojewski verfoeide zapadniki deden. Kunst waarin de betekenis belangrijk is. Dan gaat het over het treurige lot van boeren, van revolutionairen, over de Russische cultuur, de grootse natuur. En als Nicolaï Nikolaïevitsj Ge (1831-1894), ook wel geschreven als Gay, een schilderij maakt dat Golgotha heet, dan zien we ongelukkigen die door militairen begeleid zijn naar de plek waar ze aan het hout zullen worden genageld en van wie je de doodsangst kunt aflezen. We herkennen Jezus. En ook Barabbas. Het gaat door merg en been.

Ik houd van kunst waarvan de betekenis toegankelijk is. Die pathetiek niet schuwt. Die niet op slimmigheid uit is. Die uit een hart komt en het mijne treft. Desnoods hard. Een dreun van hart tot hart, als een teken van deelgenoot-zijn.