Abductie bij Lermontow

Abductie bij Lermontow

In Lermontows 'Een held van onze tijd' wordt verteld over Petsjorow, een Russisch officier ten tijde van tsaar Nicolaas de Eerste. Hij doet dienst in de Kaukasus, zoals Russische militairen anderhalve eeuw later nog steeds doen, zonder dat het einde van die gewoonte in zicht is.

Petsjorin is een verleider van vrouwen. Bella, een van zijn geliefden wordt op een ochtend in grote droefenis aangetroffen.
Want Petsjorin is een dag tevoren gaan jagen, naar hij zei. Maar hij is van die jacht nog steeds niet terug gekomen. Iemand oppert dat hem misschien iets is overkomen.

Bella zegt: 'Ik heb er de hele tijd aan gedacht'. Allerlei ongeluken zijn haar voor haar geestesoog verschenen. 'Soms dacht ik dat een wild zwijn hem verwond heeft. Dan weer dat de Tsjetsjenen hem gevangen hebben genomen en meegesleept de bergen in. En vandaag denk ik: hij houd niet meer van me.'

Zo interpreteren wij feiten, als simpelweg deduceren niet mogelijk is. Deduceren gaat voorwaarts van de algemene regel naar de duidelijke conclusie. Maar we moeten het meestal met abductie doen: terug gaan naar algemene regels, die niet meer dan hypotheses zijn. Een wild zwijn? Tsjetsjenen? Is de liefde voorbij?

Dit zijn de fasen van Bella's abductieve interpreteren:

Stap 1 - Het wegblijven wordt als een teken beschouwd.
Stap 2 - Bella zoekt in haar geest naar algemene regels die tot een interpretatie kunnen leiden, naar een waarschijnlijkheid. Algemene regels die door ervaring in haar geest vorm hebben gekregen.
Stap 3 - Formulering van drie mogelijkheden.
Stap 4 - Keuze van de meest plausibele hypothese.