Een kunstenaar ontdekken

Een kunstenaar ontdekken

Vallen er nog kunstenaars te ontdekken die ons tot dusver onbekend zijn gebleven? Jazeker. We hoeven op dit moment, maart 2007, maar naar het Tropenmuseum in Amsterdam te gaan en we ontdekken er een. Johannes ten Klooster, groot beeldend kunstenaar. Vooral zijn houtsneden zijn adembenemend mooi.

Hij heeft ze in Nederland gemaakt. Ze laten zijn herinneringen zien aan wat hij zag in Nederlandsch-Indië. Zijn persoonlijke geschiedenis heeft iets wonderbaarlijks. Hij ziet het leven in 1873 op Java. Zijn vader is een Nederlander, bestuursambtenaar op Sumatra. Zijn moeder is een Indonesische.

Al heel jong wordt hij naar Nederland gestuurd, waar hij zijn schoolopleiding krijgt. Hij wil beeldend kunstenaar worden, maar moet zijn brood verdienen en wordt militair. Hij komt in het leger, bij de marechaussee, en die baan brengt hem terug in Nederlandsch-Indië. Hij dient op Java, in Nieuw-Guinea en ook in Atjeh, onder Van Heutsz.

In 1914 komt hij terug in Nederland, wordt gemobiliseerd, wegens Eerste Wereldoorlog bij de buren. In 1919 mag hij met pensioen. Vroeg, op zijn 46e. Tropenjaren telden dubbel. En gelukkig maar; hij maakt houtsneden, tekeningen, schilderijen. In een stijl ergens tussen Hokusai en Art Déco, met een feilloos gevoel voor Aziatische fijnzinnigheid en eerbied voor de overweldigende schoonheid van de natuur, die hij gestileerd weergeeft.

Prachtig prachtig. Een ontdekking. Wie de tentoonstelling niet kan zien, kan de catalogus kopen, gemaakt door Bea Brommer, die ons daarmee een goede dienst heeft bewezen.

Dat mensen die bij de koloniale overheid hoorden zich tot belangrijke kunstenaars ontpopten is één van de wonderen die de tropen Europeanen heeft bezorgd. Denk aan Maria Dermoût, denk aan Friedericy, om Douwes Dekker niet te vergeten. Ambtenaren, of aangetrouwd, maar tot Literatoren met een hoofdletter gegroeid. En ook Ten Klooster, van koloniaal militair tot beeldend kunstenaar, door mij nog maar vandaag ontdekt. Hij hoorde bij Hakkie Douw en heeft kunstzin en gevoeligheid in zichzelf weten te bewaren en tot bloei gebracht.

De afbeelding: een tijdschriftomslag die Ten Klooster maakte, geïnspireerd door Javaanse dans.