Japan in Dodewaard

Japan in Dodewaard

Ooit kocht ik een Japanse vogel-prent in Nijmegen, waar de galerie Huys den Esch, met standplaats Dodewaard, een aantal van dat soort prenten exposeerde. Weshalve ik de aankondiging ontving van een komende tentoonstelling van dezelfde galerie met gelijksoortige prenten. Nu in Dodewaard zelf. De opening zal op 30 maart 2008 plaats vinden.

Ik overweeg om me daarheen te begeven. IJs en weder dienende.

De aankondiging is buitengewoon fraai uitgevoerd, met de afbeeldingen van prominente prenten. De meest prestigieuze is de prent die de titel draagt 'Een plotselinge regenbui bij de Ohashi' (een zeer lange Japanse brug, waarvan begin noch einde op de houtsnede te zien zijn). In 1857, een jaar voor zijn dood, gemaakt, door Hiroshige.

Velen zullen hem kennen via de copie die Vincent van Gogh ervan heeft gemaakt. Hij had een exemplaar van de prent bemachtigd in de korte tijd dat hij in Antwerpen was, weg uit Nederland, waar hij nooit meer zou terugkeren. Vincent maakte in het jaar 1887 zijn 'brug in de regen' in Parijs, waar hij een paar jaar bij zijn broer Theo woonde.

Ik noem de data, omdat ik ze relatief dicht bijeen vind liggen. Dertig jaar na Hiroshige kon Van Gogh in Parijs zijn collega-vrienden al wijzen op de bijzondere kwaliteit van het werk van een heel verre collega.

Vincent heeft daarvan gezegd, in een brief aan Theo op 24 september 1888: 'Ik benijd de Japanners de buitengewone duidelijkheid die alle dingen bij hen hebben. Nooit is het vervelend en nooit lijkt het haastig gedaan. Hun werk is even simpel als ademhalen en zij maken een figuur in enkele zekere trekken met hetzelfde gemak alsof het zoiets eenvoudigs betrof als het dichtknopen van je vest.'

Het is interessant om te zien welke de verschillen zijn die Van Gogh zich heeft gepermitteerd. Hij heeft de kleurcontrasten aangezet. Het land aan de overkant is blauwer. De brug is geler.

Opvallend is vooral dat de rivier groener is geworden en vooral ook: woester. Ook de regen is een ietsepiets minder gestileerd weergegeven. Je kunt hoog springen of laag springen, een Hollander kan zijn neiging naar realisme nooit helemaal onderdrukken.

Raadselachtig zijn de veranderingen in de Japanse bijschriften . Ik kan niet bedenken wat Vincent kan hebben bewogen om daarmee een beetje te spelen. Want een genie is hij geweest, maar een grappenmaker, nee.