Herentoast

Herentoast

Vijfentwintig jaar geleden. We kwamen in Utrecht bijeen, Ariane Pikaar, Bart Cras en ik. Zij waren beiden bestuursleden van de Nederlandse Volkshogeschool Méridon, in Frankrijk in de vallée de Chevreuse. We hadden daarover iets te bepraten. De lunch gingen we gebruiken in het restaurant van hotel Pays-Bas, dat toen nog bestond, aan het Janskerkhof.

Wat zouden we gaan consumeren? Het moest niet te zwaar wezen. De keuze viel op de Herentoast. Zo'n woord op het menu daagt uit tot een avontuur.

Het werd vriendschap tussen ons. Vanmorgen gebruikte ik nog de combinatie 'standvastige, trouwe vriend', sprekend over de Schreierstoren aan de Prins Hendrikkade. Achteraf denk ik dat die woordkeuze uit mijn onderbewuste is opgeborreld omdat we, Ariane, Bart en ik, gisteren weer bijeen zijn gekomen, zoals we dat sinds die eerste Herentoast in Pays-Bas op gezette tijden hebben gedaan. Niet omdat we 'iets te bepraten' hadden, maar omdat we onszelf het plezier willen doen om elkaar te ontmoeten.

We noemen die ontmoetingen naar de oer-ontmoeting: herentoast. Met de woorden 'Het is weer eens tijd voor een herentoast' geven we uitdrukking aan ons verlangen om elkaar te treffen.

Gisteren was het opnieuw zo ver. Eerst koffie op het Eerste Perron van het Centraal Station in Amsterdam. Toen naar het Maagdenhuis om een echte universiteitsprofessor van de UvA iets te horen betogen over maatschappelijke problematiek onder de titel 'Stevenen wij af op een demografisch rampscenario?' De titel was wel 'n tikje dwaas, want hoe kun je op een scenario afstevenen, het verhaal was navenant, maar alla, we lieten ons goede humeur niet bederven en gingen daarna Indonesisch smikkelen bij Kantjil en de Tijger. In de rokersafdeling, zolang het nog kan. Weinig verschaft mij meer plaatsvervangende voldoening dan de aanblik van Bart Cras die van zijn sigaartje geniet.

Het gesprek kwam op de oorlogsmisdaden die tijdens de TweedeWereldoorlog gepleegd zijn door bombardementen op burgers, zoals in Coventry, Rotterdam, Dresden. Ariane Pikaar heeft als kind het bombardement op Rotterdam meegemaakt. Omdat zij oud-galeriehoudster is, kunstliefhebber en -kenster, organisator van artistieke evenementen in de Christus Triomfator Kerk in Den Haag, kwamen we ook over het Zadkine-beeld in Rotterdam te spreken. We vroegen ons af: heeft Zadkine zich bij het maken van dat beeld door het bombardement op Rotterdam laten inspireren, ja of nee? We twijfelden.

Vanmorgen mailde Ariane haar 'heren van de Toast' dat Google haar gisteravond nog geleerd had dat Zadkine zich wel door het bombardement op Rotterdam heeft laten inspireren. En ze wees ons op het grafisch werk van Raquel Maulwurf die met houtskool zeer indringend aangeeft wat zulke verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog ook in Engeland en in Duitsland hebben aangericht. De afbeelding hierboven geeft de gruwelijke verwoesting weer van de Frauenkirche in Dresden. Bij Ariane thuis te zien.

Ik heb het wel eens gehad over de verwoesting van de Frauenkirche en over de restauratie ervan. Brecht werd er herdacht, toen ik toevallig passeerde, afgelopen zomer. Het beeld van Luther staat er fier voor. Ik schreef op www.nymfaeum.nl dat Dresden laat zien dat het verleden het heden niet hoeft te bederven. We kunnen het verleden te boven komen, ons weer oprichten. In de gebombardeerde steden is dat aangetoond.

En wij van de herentoast, twee heren en een dame, ervaren het complement van deze waarheid: het verleden biedt ook de mogelijkheid om verworven rijkdom te koesteren. Ik bedoel: onverwoestbare vriendschap.