De erken-instantie

De erken-instantie

Waarom doen we dingen? Door een drijfveer. Streven naar erkenning is een van de belangrijkste drijfveren voor menselijk handelen. We doen veel om erkenning te verwerven. Maar ja, erkenning door wie? Wie benoemen we tot erken-instantie? Het is zaak om die goed te kiezen.

We kunnen het leren in het onuitputtelijke oeuvre van Marten Toonder.

Wanneer Olivier B.Bommel in het verhaal 'heer Bommel en de Labberdaan' zijn goede hart heeft laten spreken, neemt hij de nietsnut Plep, een Labberdaan, in dienst. Dat kan hem het heerlijke gevoel geven dat hij een goede daad begaan heeft en dat anderen, afgezien nog van de Labberdaan zelf, hem zullen erkennen als een weldoener.

Tom Poes, aan Ollies zijde, is een rationele realist. Tegenover zijn vriend kan hij niet nalaten de nietsnut een nietsnut te noemen. Heer Bommel komt met een argument om zijn handelwijze te rechtvaardigen.

'Hij werkt zich het kniewater, zoals de heer Super mij uitlegde. Hij is toch niet minder dan ik? Dat vinden mevrouw Doddel en professor Prillekofski en de boeren in de omtrek en meneer Super en iedereen ook. En daar moet ik mij wel aan houden, als iedereen het zegt! Zeg nu zelf.'

Tom Poes antwoordt om te beginnen met 'Hm'. En vervolgt: 'Zijn werk is anders maar slecht. Het is niet belangrijk of hij véél doet; het gaat erom wàt hij doet. En wat hij doet is waardeloos. U moet hem ontslaan.'

'Ontslaan? Maar jonge vriend! Wat zou meneer Super zeggen? En de professor en doctorandus Zielknijper?'

Op dat moment toont Tom Poes zijn diepe inzicht in de menselijke ziel. Hij begrijpt dat heer Ollie een verkeerde keuze heeft gemaakt op het punt van zijn erken-instanties. Hij confronteert zijn vriend met deze vraag:

'Wat zou uw goede vader gezegd hebben?' Die is raak.

'Mijn goede vader' prevelde Ollie. 'Die zou...Ollie, jongen, zei hij altijd... Een heer en een Bommel, placht hij te zeggen...Ik bedoel dat ik daar niet eerder aan gedacht heb! Het is ver met mij gekomen, als je begrijpt wat ik bedoel.'

Wat bedoelt hij, Olivier B.Bommel, die zich soms ernstig vergist maar zich later gemakkelijk tot een beter inzicht laat brengen? Hij bedoelt: ik heb mij in de keuze van mijn erken-instanties vergist. Aldus geïnspireerd spreekt hij Plep als volgt toe:

'Het is genoeg. Je werk deugt niet. Het gaat er niet om of je véél doet, maar of het goed is wat je doet. Dat zei mijn goede vader altijd - en daar houd ik mij aan. Je kunt verdwijnen.'