Alexander Aljechin

Alexander Aljechin

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog was Aljechin officieel nog wereldkampioen. Maar de gehele schaakwereld kotste hem uit om de antisemitische artikelen die hij in 1941 in het door de nazi's bezette Frankrijk had geschreven.

Wat moest men met Alexander Aljechin en met de wereldtitel, aan?

Het probleem loste zich op in een hotel in Estoril, waar Aljechin, totaal geïsoleerd, verbleef. Hij stierf. Niemand kwam het lichaam opeisen. Na dagen is besloten om het te verbranden. De urn met de as is later naar Frankrijk gebracht, want deze Rus had zich tot Fransman laten naturaliseren. De Internationale schaakgemeenschap heeft toen de hand over het hart gestreken en voor bijzetting gezorgd op de begraafplaats Montparnasse.

Aljechin is, geloof ik, de meest geniale schaker ooit. Zijn specialiteit: hij vond een combinatie, een winnende voortzetting, een totaal onverwachte zet, in stellingen die geen enkele interessante mogelijkheid leken te bieden.

De meest overtuigende getuigenis van die speciale gave wordt gevormd door de speelbare zet die hij vond in de saaiste stelling, de stelling ontstaan nadat wit op de eerste zet zijn koningspion heeft opgespeeld. Hij speelde zijn koningspaard uit, dat dan onmiddellijk door het opspelen van de witte pion kan worden aangevallen. Dat is de Aljechin-opening. Krankzinnig. Maar je kunt er mee winnen, als je het goed speelt. Hij kon het, die wereldkampioen die zijn leven, als aristocratenkind, zo veelbelovend begon, later zo jammerlijk in de fout ging en zo treurig aan zijn einde kwam. De naar hem genoemde openingszet is emblematisch voor zijn genie.