Z&O

Z&O

Die verdomde balpen. Met veel moeite had ze hem uit de plasticverpakking weten te krijgen en nou schreef ie niet. Ze drukte en drukte. De pen trok lelijke krassen in het papier, maar letters werden niet zichtbaar. Pietje voelde razernij in zich opwellen.

Ze drukte nog harder en ja hoor, daar ging die rotpen door het papier heen en maakte een gat, niet alleen door het bovenste vel, maar ook door een flinke hoeveelheid papier daaronder.

Eerst werd de woede Pietje de baas. Ze smeet de balpen door haar kamer. Ongelukkigerwijs raakt het ding in volle vaart Minou, die op de vensterbank bij het raam zat, haar ondoorgrondelijke ogen op het oneindige gericht. De poes sprong weg met een zielsverscheurende gil. Trok zich terug onder de kast. Overmand door schuldgevoel begaf Pietje zich op de knieën, strekte de rechterarm om poes te bereiken, maar het dier week angstig naar onbereikbaarheid. Minou moest niets meer van Pietje hebben.

Toen overviel Pietje een treurnis zonder bodem. Gelukkig kon ze over de wankwaliteit van de balpen haar hart overvloedig luchten. Ze was tijdelijk werkloos, beschikte over voldoende tijd en gelegenheid om aan vriendinnen en anderen, wie maar luisteren wilden en zelfs aan hen die dat nauwelijks wilden, over haar misère te vertellen. Vrijwel alle aangesprokenen kwamen met aanvullende voorbeelden van vergelijkbare ervaringen. Je kocht dingen, mocht verwachten dat je waar kreeg voor je geld, niks d’r van, het bleek rotzooi, troep, gedverdemme, je zou het ze naar hùn kop moeten gooien.

Het was Elisabeth die het idee lanceerde om een actiecomité op te richten. Ida deed mee, Christine, Rosemarie, Joyce en zelfs haar vriend Karel. Een naam? Gauw gevonden. Het werd Unie Tegen Onrecht, maar toen de oprichters hun gevoelens uitwisselden en -diepten kwam aan het licht dat ze zich allemaal vooral zielig vonden. Zo ontstond de nieuwe naam: Zielig en Onrecht. Afkorting: Z&O.

Via via kwam Z&O onder de aandacht van de tv-format-bedenker Waschfort, die bij de omroepvereniging VARA (Verenigde Arbeiders Radio Omroep) met een voorstel kwam om een zielig-en-onrecht-programma te beginnen om het gat op te vallen dat ontstaan was toen de beminde tv-persoonlijkheid Pol de Leeuw op de fiets langs de Prinsengracht, ter hoogte van het Maison Descartes, een onbegrijpelijke stuurfout had gemaakt, zodoende te water was geraakt, en - waarschijnlijk door overgewicht - reddeloos naar de bodem was gezakt zonder dat het lijk ooit door duikers kon worden gevonden.

Op dat ongeval kon het onmiddellijk daarna opgestarte tv-programma Z&O uit alle kracht inspringen. Verantwoordelijke overheden werden ruimschoots in de meest denkbare beklaagdenbanken gezet. Hoe was het in ’s hemelsnaam mogelijk dat een ongedwongen berijder van een tweewieler midden in de stad te water raakte? Waarom waren er geen railings? Waarom was de wallekant te hoog? Was de bodem onder het grachtwater niet veel te modderig? Waarom was er niet voorzien in grachtbewaking? Welke wethouder was verantwoordelijk? Of moest dit worden gezien als een kwestie die op nationaal niveau aan de orde moest worden gesteld? Voor de privé-woningen van wethouder Hazenpoets en premier Kwabbelaar verschenen demonstraties van Z&O-sympathisanten.

De beweging kreeg een overweldigend nationaal karakter. Het tv-programma vertoonde kinderen die op een speelplaats uit de schommel waren getuimeld en hun pink hadden verzwikt, oudjes die tijdens een boswandeling waren gestruikeld en in brandnetels terecht waren gekomen, adolescenten van wie het bier was omgegooid in de disco. Iedereen begreep dondersgoed: Zielig was in. Met onrecht had een iedereen te maken. Alle ellende was andermans schuld.