Peirce, de intelligentste

Peirce, de intelligentste

Vraag mij wie de intelligentste mens was die op aarde heeft rondgelopen en ik antwoord: Charles Sanders Peirce (1839-1914). Spreek uit Peurs. En niet Piers, zoals je ook wel eens hoort. Zijn Engelse voorvader was een wever uit Norwich. Die heette Pers, hetgeen uitgesproken werd als Purse, hetgeen rijmt op beurs.

Het is absoluut niet gunstig om erg intelligent te zijn, want veel mensen kunnen het slecht hebben dat een ander kennelijk intelligenter is dan zij. Peirce heeft het in zijn leven kunnen ervaren. Hij was niet alleen erudiet, hij was ook een buitengewoon creatief en oorspronkelijk denker. Wat hij bedacht schreef hij wel op, over de door hem uitgevonden semiotiek bijvoorbeeld, over logica, over filosofie, maar er is tijdens zijn leven nauwelijks iets van uitgegeven. Toch heeft hij gedacht dat hij met wat hij bedacht en opschreef de mensheid een cadeau bezorgde. Een schromelijke vergissing: het hoogst waardevolle cadeau is, een enkele uitzondering daargelaten, niet in ontvangst genomen.

Morgen 10 september 2009 is het 170 jaar geleden dat hij geboren werd in Cambridge, Massachussets, niet ver van Boston, in de Verenigde Staten. Ter gelegenheid van die verjaardag vertel ik een anecdote, die Brent vermeldt in de mooie biografie die hij over Peirce geschreven heeft.

Peirce was aan het begin van zijn universitaire studie een matige student. Tijdens zijn tweede studiejaar werd hij als 65e geclasseerd op een totaal van 90. Een professor stelde hem voor de vraag: 'Wat is jouw favoriete deugd? Kies je die omdat je ervan geniet om die deugd in de praktijk te beoefenen, omdat je er behoefte aan hebt, of omdat je een vriend hebt die er een mooi voorbeeld van geeft?' Het antwoord van de jonge Peirce: 'Ik heb geen favoriete deugd... In moraal is favoritisme even slecht als in andere dingen.'

Zijn biograaf Brent tekent hierbij aan: goed geantwoord - maar wel arrogant - hij geeft aan dat zijn leraar zijn domheid laat zien door zo'n idiote vraag te stellen.